HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (2026 Güncel)

HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması), sanığın suçlu bulunduğu ancak verilen iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasının açıklanmadığı bir karar türüdür. Hüküm beş yıllık bir denetim süresine bırakılır; bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer (CMK m. 231). HAGB kararı sabıka kaydına (adli sicil kaydına) işlenmez.

Madde son iki yılda iki kez değişti: 2024'te sanığın kabulü şartı kaldırıldı ve istinaf yolu açıldı, 2026'da ise Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı üzerine 7589 sayılı Kanunla baştan yazıldı. İnternette dolaşan bilgilerin bir kısmı bu nedenle eskidir. Ceza dosyalarında müdafilik yapan bir Bağcılar ceza avukatı olarak bu yazıda güncel metne göre HAGB'nin şartlarını, denetim süresinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve kararın sicilinize etkisini anlatıyoruz.

HAGB Ne Demek? Kısaca Mantığı

Ceza yargılaması normalde ya beraatle ya da mahkûmiyetle biter. HAGB ikisinin arasında bir yoldur: mahkeme sanığı suçlu bulur ve cezayı belirler, ancak bu hükmü açıklamaz. Açıklanmayan hüküm, kanunun ifadesiyle "sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz".

Amaç, ilk kez ve görece hafif bir suç işlemiş kişinin bir mahkûmiyet kaydıyla hayatına devam etmek zorunda kalmamasıdır. Karşılığında sanık beş yıl boyunca "sınavda" tutulur. Sınavı geçerse dava düşer ve geriye bir mahkûmiyet kalmaz; geçemezse hüküm açıklanır ve ceza uygulanır.

HAGB'nin Şartları (CMK m. 231/5 ve 6)

Mahkemenin HAGB'ye karar verebilmesi için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:

1. Ceza sınırı: Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır. Burada suçun kanundaki üst sınırına değil, indirimler uygulandıktan sonra verilen sonuç cezaya bakılır.
2. Önceki mahkûmiyet olmaması: Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır. Taksirli suçtan (örneğin taksirle yaralama) önceki mahkûmiyet HAGB'ye engel değildir.
3. Olumlu kanaat: Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
4. Zararın giderilmesi: Suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir.

Zararı hemen ödeyemeyen sanık için kanun bir kolaylık tanır: zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/9). Bu durumda taksitlerin aksatılması, yükümlülüğe aykırılık sayılır ve hükmün açıklanmasına yol açabilir.

HAGB'nin uygulanmadığı suçlar da vardır. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB'ye karar verilemez (CMK m. 231/14). Uzlaşmaya tabi suçlarda ise önce uzlaştırma hükümleri uygulanır.

2024 ve 2026 Değişiklikleri: Ne Değişti?

HAGB'yi araştırırken karşınıza çıkan bilgilerin hangi döneme ait olduğunu bilmek önemlidir:

Değişikliklerin kronolojisi şöyledir:

• 7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete 12 Mart 2024, uygulama 1 Haziran 2024): Sanığın kabulü şartını kaldırdı ve HAGB kararlarına karşı istinaf yolunu açtı.
• Anayasa Mahkemesi kararı (E.2024/98, K.2025/149): CMK m. 231'in HAGB'ye ilişkin hükümlerini, kamu görevlilerinin kötü muamele suçları için bir istisna içermediği gerekçesiyle iptal etti. İptal, kanun koyucuya süre tanımak için 30 Eylül 2026'da yürürlüğe girecek şekilde ertelendi.
• 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi, Resmî Gazete 31 Temmuz 2026): İptal yürürlüğe girmeden önce CMK m. 231'in 5 ila 14. fıkralarını yeniden düzenledi. HAGB kaldırılmadı; yukarıdaki istisna eklenerek yeniden yürürlüğe kondu.

Değişikliklerin derdest dosyalara nasıl uygulanacağı, kararın ve suçun tarihine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle 2024 öncesinden kalan veya halen istinaf aşamasında olan dosyalarda geçiş hükümlerinin dosyaya özgü olarak değerlendirilmesi gerekir.

Denetim Süresi: Beş Yıl Boyunca Nelere Dikkat Etmelisiniz?

HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetime tabi tutulur. Süre, HAGB kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.

Bu süre içinde mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri de uygulayabilir. Örneğin sanığın bir meslek eğitimine devam etmesine, ücret karşılığında bir kamu kurumunda çalıştırılmasına, belirli yerlere gitmesinin yasaklanmasına veya belirli yerlere devam etmesine karar verilebilir (CMK m. 231/8). Tedbirin uygulanmasını denetimli serbestlik müdürlüğü takip eder.

Denetim süresi boyunca iki şeye dikkat etmeniz gerekir:

• Kasıtlı yeni bir suç işlememek. Taksirli suçlar (örneğin dikkatsizlik sonucu bir trafik kazasında yaralanmaya neden olmak) HAGB'yi bozmaz; kasıtlı suçlar bozar. Ayrıca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez.
• Yükümlülüklere uymak. Taksitle ödeme şartı, denetimli serbestlik tedbiri veya mahkemenin belirlediği diğer yükümlülükler aksatılmamalıdır.

Denetim Süresi Sorunsuz Biterse Ne Olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m. 231/10).

Bu, mahkûmiyet hükmünün hiç kurulmamış gibi ortadan kalkması demektir. Geriye adli sicilinizde bir mahkûmiyet kaydı kalmaz.

HAGB Bozulursa (Hüküm Açıklanırsa) Ne Olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar (CMK m. 231/11). Uygulamada, denetim süresinde işlendiği iddia edilen yeni suç nedeniyle verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesi beklenir.

Hükmün açıklanması, beş yıl önce belirlenen cezanın artık uygulanması demektir. Ancak güncel metin mahkemeye bir takdir alanı tanır: yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendiren mahkeme, cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz incelemesi bu koşullarla sınırlıdır.

HAGB Sabıka Kaydına İşler mi?

Hayır. HAGB kararları adli sicil kaydına işlenmez; bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ve yalnızca kanunda belirtilen amaçla kullanılabilir (CMK m. 231/13).

Pratikte bunun anlamı şudur: e-Devlet'ten aldığınız adli sicil kaydı belgesinde HAGB kararı görünmez. Özel sektörde işe girerken istenen sabıka kaydı temiz çıkar.

Bununla birlikte kolluk birimlerinin kendi kayıt sistemlerinde soruşturma ve kovuşturma geçmişinin görünmesi mümkündür. Kamu görevine giriş veya bazı meslek ruhsatları gibi alanlarda HAGB'nin nasıl değerlendirileceği ise ilgili özel mevzuata göre değişir. Bu tür bir başvurunuz varsa kararın etkisini başvuru öncesinde ayrıca değerlendirmeniz önerilir.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası Arasındaki Farklar

HAGB sıklıkla cezanın ertelenmesi veya paraya çevrilmesi ile karıştırılır. Üçü arasındaki temel fark, ortada kesinleşmiş bir mahkûmiyet olup olmadığıdır:

Bu yüzden, koşulları varsa HAGB sanık açısından çoğu zaman en az iz bırakan sonuçtur. Ancak bir mahkûmiyet hükmü kurulduğunu da unutmamak gerekir: hüküm açıklanırsa ceza, kararda belirlenen hâliyle karşınıza çıkar.

HAGB Kararına Karşı İstinaf

1 Haziran 2024'ten itibaren HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur (CMK m. 231/12). Başvuru, kararın gerekçesiyle birlikte size tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe vererek veya zabıt kâtibine beyanda bulunarak yapılır (CMK m. 273). İstinaf ve temyiz incelemesinde karar hem usul hem esas yönünden incelenir.

Bir istisnayı bilmek gerekir: kanunda kesin olduğu belirtilen kararlar ile sonuç olarak belirlenen 15.000 TL dahil adli para cezasına ilişkin hükümler istinafa tabi değildir (CMK m. 272/3). HAGB kararı bu kapsamda kalıyorsa kanun yolu kapalıdır.

İstinafa gitmeli misiniz? Sanığın kabulü artık sorulmadığından, kendinizi suçsuz görüyor ve beraat bekliyorsanız HAGB kararına karşı istinaf, bunu ileri sürmenin yoludur.

Öte yandan istinaf incelemesinin sonucu bir mahkûmiyet kararı da olabilir. Bu yüzden karar, dosyadaki delillerin gücüne ve olası sonuçlara göre verilmelidir. Bizim tavsiyemiz, istinaf süresi dolmadan gerekçeli kararı bir avukatla birlikte okumanızdır.

Hukuki Destek

HAGB çoğu zaman yargılamanın en sonunda, hızla verilen bir karar gibi görünür. Oysa sonucu belirleyen adımlar çok daha önce atılır: zararın yargılama sırasında giderilip giderilmediği, sanığın duruşmadaki tutumu ve sonuç cezanın iki yıl sınırının altında kalıp kalmadığı.

Av. Hasan Can Güler, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde şüpheli ve sanık müdafii olarak dava takibi yapmaktadır.

İfade ve sorgu aşamasındaki haklarınızı şüpheli ve sanık hakları rehberimizde, bir suçun nasıl bildirileceğini ise savcılığa suç duyurusu yazımızda bulabilirsiniz. Ceza hukuku alanındaki tüm hizmetlerimiz Bağcılar ceza avukatı sayfamızdadır.

CMK m. 231'in güncel metnine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu üzerinden mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB cezası nedir?

HAGB bir ceza türü değil, verilen cezanın açıklanmamasıdır. Mahkeme sanığı suçlu bulur ve iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası belirler, ancak bu hükmü beş yıl süreyle açıklamaz. Bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer.

HAGB sabıka sayılır mı?

Hayır. HAGB kararı adli sicil kaydına işlenmez, bu nedenle e-Devlet'ten alınan adli sicil kaydı belgesinde görünmez. Karar ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.

HAGB GBT'de çıkar mı?

GBT (Genel Bilgi Toplama), adli sicilden ayrı olarak kolluğun kullandığı bir kayıt sistemidir ve soruşturma ile kovuşturma geçmişine ilişkin kayıtları gösterebilir. HAGB kararının adli sicile işlenmemesi, kolluk kayıtlarında hiçbir iz bulunmayacağı anlamına gelmez. Kayıtların silinmesi veya görüntülenmesi ayrı mevzuata tabidir.

Alkollü araç kullanmak HAGB'yi bozar mı?

Sadece idari para cezası gerektiren alkollü araç kullanma, bir suç olmadığı için HAGB'yi bozmaz. Ancak alkol veya başka bir sebeple güvenli sürüş yeteneğini kaybetmiş hâlde araç kullanarak başkalarının hayatını tehlikeye sokmak, kasıtlı bir suç olan trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu oluşturabilir. Denetim süresinde bu suçtan mahkûmiyet, hükmün açıklanmasına yol açabilir.

HAGB ikinci kez verilir mi?

Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez. Denetim süresi sona erip dava düştükten sonra işlenen bir suçta ise HAGB şartları yeniden değerlendirilir; önceki HAGB kararı bir mahkûmiyet olmadığından "daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamak" şartını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Denetim süresi ne zaman başlar?

Beş yıllık denetim süresi, HAGB kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Karara karşı istinafa gidildiyse süre, istinaf incelemesi sonunda kararın kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

HAGB kararından sonra yurt dışına çıkabilir miyim?

HAGB kararı tek başına yurt dışı çıkış yasağı içermez. Ancak mahkeme denetimli serbestlik tedbiri olarak belirli yükümlülükler koyduysa veya dosyada ayrıca bir adli kontrol tedbiri varsa, seyahat etmeden önce bu yükümlülüklerin kapsamını kontrol etmeniz gerekir.